Vaste zeep en een loofah in de douche

Zero waste doucheroutine: stap voor stap plasticvrij douchen

Een zero waste doucheroutine draait om drie dingen: geen plastic flessen meer, minder warm water en minder product. Je vervangt douchegel, shampoo en conditioner door vaste bars zonder verpakking. Je gooit je plastic spons weg zodra hij op is en neemt een natuurlijke loofah. Daarnaast douche je korter en koeler. Dat laatste levert vaak meer op dan welk product ook. Hieronder lees je hoe je dat stap voor stap aanpakt, waar je op let bij het kopen, en hoe je je bars zo lang mogelijk laat meegaan.

Soapfully
Douchen met minder plastic
Soapfully maakt plantaardige, palmolievrije zeepbars zonder plastic verpakking voor een duurzamere douche.
Bekijk de zeepbars

Kort samengevat

  • Begin met opmaken. Gebruik eerst je flessen leeg en vervang ze dan één voor één door vaste zeep, een shampoo bar en een conditioner bar.
  • Lees het etiket. Niet elke bar is echte zeep. Let op palmolie onder andere namen en op synthetische wasmiddelen.
  • Water en energie tellen zwaar mee. Korter douchen en een waterbesparende douchekop besparen gas, water en geld.
  • Minder is beter voor je huid. Eén keer per dag of minder douchen, lauw water en weinig zeep beschermen je huidbarrière.
  • Laat je bars drogen. Een goed zeepbakje zorgt ervoor dat je zeep weken langer meegaat.

Inhoudsopgave

Wat zero waste onder de douche echt betekent

Zero waste klinkt als een eindpunt, maar het is een richting. Bijna niemand haalt nul afval, en dat hoeft ook niet. Het doel is dat je routine elke maand een beetje minder weggooit, minder verspilt en minder grondstoffen kost.

Onder de douche speelt afval op drie niveaus:

  1. Verpakking. Flessen douchegel, shampoo en conditioner, pompjes, tubes scheerschuim, plastic sponzen en scheermesjes. Dat is het afval dat je ziet.
  2. Water en energie. Het warme water zelf. Volgens Milieu Centraal gaat bijna 25% van je gasverbruik naar warm water voor badkamer en keuken. Dat afval zie je niet, maar het zit wel op je energierekening.
  3. Product. Hoeveel zeep, shampoo en verzorging je gebruikt, en waar die van gemaakt zijn. Ook een plasticvrije bar heeft een voetafdruk, afhankelijk van de oliën erin en de afstand die hij heeft afgelegd.

Recyclen lost het verpakkingsprobleem maar deels op. The Wildlife Trusts schat dat slechts 9% van al het ooit geproduceerde plastic daadwerkelijk is gerecycled. Een fles die er nooit komt, hoeft ook niet gerecycled te worden. Daarom begint een zero waste doucheroutine bij weglaten, niet bij scheiden.

Begin met wat je al hebt

De meest gemaakte fout: alles in één keer vervangen en halfvolle flessen weggooien. Dan maak je juist afval. Werk liever zo:

  • Maak een inventaris. Zet alles wat in je douche staat even op een rij. Veel mensen hebben drie halfvolle shampoos en een paar cadeausetjes die nooit open zijn gegaan.
  • Gebruik eerst op. Is een fles leeg, vervang hem dan door een vaste variant. Zo verspreid je de overstap over een paar weken en wen je stap voor stap aan de nieuwe producten.
  • Geef weg wat je niet gebruikt. Ongeopende producten zijn vaak welkom bij een voedselbank of in een buurthuis.
  • Spoel lege flessen om en lever ze in bij het juiste afval in jouw gemeente.

Die geleidelijke overstap heeft nog een voordeel. Je merkt per product of het bij je huid en haar past, in plaats van dat je na één week niet meer weet waar die droge plekken vandaan komen.

De vervangingen per product

Dit zijn de overstappen met de meeste impact, in de volgorde waarin de meeste mensen ze maken.

Wat je nu gebruikt Zero waste alternatief Waar je op let
Douchegel in een fles Vaste zeep (body bar) Echte, koud verwerkte zeep, zonder palmolie
Shampoo in een fles Shampoo bar Past bij je haartype en hoofdhuid
Conditioner in een fles Conditioner bar of haarmasker bar Alleen in lengtes en punten, niet op de hoofdhuid
Plastic douchespons Natuurlijke loofah Laat goed drogen tussen gebruik door
Scheerschuim in een bus Vaste zeep met een rijk schuim Een scheerkwast helpt bij een stevig schuim
Wegwerpscheermesjes Veiligheidsscheermes met losse mesjes Lever oude mesjes veilig in

Douchegel vervangen door vaste zeep

Dit is de makkelijkste en meest zichtbare stap. Een fles douchegel bestaat grotendeels uit water: je betaalt voor water en voor de fles eromheen. Een bar is geconcentreerd, past in je hand en laat geen verpakking achter. Je hebt er bovendien minder van nodig dan je denkt: een paar keer over je huid gaan of opschuimen op je handen is genoeg.

Wil je weten hoeveel afval dat in een jaar scheelt? In ons artikel over de voordelen van plasticvrij douchen rekenen we het voor je uit.

Shampoo en conditioner zonder fles

Haar is voor veel mensen de spannendste overstap. Een shampoo bar voelt anders dan vloeibare shampoo, en de eerste wasbeurten kunnen even wennen zijn, zeker als je haar gewend is aan siliconen. Zo pak je het aan:

  • Maak je haar goed nat en wrijf de bar een paar keer over je hoofdhuid, of schuim hem eerst op in je handen.
  • Masseer met je vingertoppen en spoel grondig uit.
  • Gebruik een conditioner bar alleen op je lengtes en punten.
  • Heb je droog of krullend haar, gebruik dan af en toe een haarmasker bar als extra verzorging.

Meer praktische tips per haartype vind je in onze gids over haarverzorging zonder plastic.

Een loofah in plaats van een plastic spons

Een nylon douchespons slijt, wordt muf en belandt na een paar maanden bij het restafval. Een natuurlijke loofah is een gedroogde vrucht uit de komkommerfamilie. Hij exfolieert zacht, droogt snel en is van plantaardig materiaal. Hang hem na het douchen op een droge, luchtige plek en vervang hem als hij uit elkaar valt of muf gaat ruiken.

Natuurlijke loofah hangt te drogen

Zeep of syndet: lees het etiket

Hier gaat het vaak mis. Niet alles wat er als een stuk zeep uitziet, ís zeep. Er zijn grofweg twee soorten vaste producten:

  • Echte zeep. Gemaakt door oliën en vetten te laten reageren met loog. Bij het koude proces gebeurt dat op lage temperatuur, waarna de zeep wekenlang uithardt. Op het etiket zie je dan namen als sodium olivate (olijfolie) of sodium cocoate (kokosolie).
  • Syndets. Vaste producten op basis van synthetische wasmiddelen. Ze zijn plasticvrij verpakt, maar de wasactieve stoffen worden industrieel gemaakt, en die zijn vaak van palmolie afgeleid.

Wil je echt palmolievrij douchen, kijk dan verder dan de voorkant van het etiket. Ethical Consumer wijst erop dat palmolie in veel verzorgingsproducten verborgen zit en dat je de ingrediëntenlijst moet lezen. Let in elk geval op:

  • Sodium palmate en sodium palm kernelate: zeep van palmolie of palmpitolie.
  • Sodium tallowate: zeep van dierlijk vet. Niet plantaardig.
  • Wasactieve stoffen zoals sodium laureth sulfate en cetearyl alcohol: die kunnen uit palmolie komen, ook als dat nergens staat.
  • Vage termen als ‘natuurlijk’ of ‘eco’ zonder volledige ingrediëntenlijst.

Transparantie is de beste toets. Een merk dat palmolievrij werkt, zegt dat duidelijk en laat je precies zien welke oliën het gebruikt. Waarom dat zo veel uitmaakt voor bossen en biodiversiteit, lees je in waarom palmolievrije zeep verschil maakt.

Ook herkomst telt. Een bar die in Nederland of vlakbij is gemaakt, heeft een kortere reis achter de rug dan een product dat de halve wereld over is gevlogen. Daarover schreven we in lokaal geproduceerde zeep.

Je zero waste doucheroutine, stap voor stap

Zo ziet een complete routine eruit. Je hoeft niet alles tegelijk te doen: elke stap telt op zichzelf.

  1. Zet de kraan op lauw. Thuisarts.nl van het NHG adviseert om hooguit één keer per dag kort te douchen met lauw water als je last hebt van een droge huid. Lager is beter voor je huid en je energierekening.
  2. Zet een timer of een liedje aan. Milieu Centraal meldt dat de gemiddelde Nederlander dagelijks 7,4 minuten onder de douche staat. Met twee à drie minuten minder bespaar je al flink. Het is gezegd: een doucheplaylist van één of twee nummers werkt verrassend goed.
  3. Was je haar niet elke dag. Twee tot drie keer per week is voor veel mensen genoeg. Dat scheelt shampoo, water en tijd. Op de andere dagen spoel je je haar alleen nat of houd je het droog.
  4. Gebruik zeep waar het nodig is. Oksels, voeten, liezen en handen hebben zeep nodig. Je armen, benen en rug vaak veel minder. Zeker in de winter is spoelen met water op die plekken prima.
  5. Intieme zone: alleen water. Was de vulva aan de buitenkant met lauw water, zonder zeep. De NVSH raadt aan om vulva en vagina niet met zeep te wassen, omdat dat irritatie geeft. Spoel nooit inwendig: het NHG-advies is helder dat je geen vaginale spoelingen, zeep of deodorant gebruikt. Heb je jeuk, afwijkende afscheiding of een vreemde geur, ga dan naar je huisarts in plaats van zelf te gaan spoelen.
  6. Exfolieer een of twee keer per week met je loofah. Vaker is niet nodig en kan je huid juist droog maken.
  7. Zet de kraan uit tijdens het inzepen. Klein gebaar, maar het scheelt elke douchebeurt liters warm water.
  8. Dep je huid droog. Niet wrijven. Smeer een droge huid daarna in met een vette crème, het liefst uit een glazen pot of blik.
  9. Leg je bars uit de straal. Op een zeepbakje dat water laat weglopen. Daarover zo meer.

Water en energie: de grootste winst

Wie aan zero waste denkt, denkt aan verpakking. Toch zit de grootste milieuwinst onder de douche vaak in het water dat je verwarmt.

Een waterbesparende douchekop

Een waterbesparende douchekop laat maximaal 7,2 liter per minuut door, tegenover zo’n 10 liter bij een gewone douchekop. Je merkt het nauwelijks, omdat de straal fijner wordt verdeeld. Milieu Centraal heeft op zijn pagina over besparen onder de douche tips om een goede te kiezen. Kies een stevig, repareerbaar model, zodat je er jaren mee doet.

Korter douchen

De rekensom is simpel: elke minuut minder is warm water dat je niet hoeft te verwarmen. Energieleveranciers als Eneco noemen vijf minuten als richtlijn voor wie op gas en water wil besparen. Met vaste zeep gaat dat makkelijker dan je denkt: je hoeft niet te wachten tot een dikke laag gel is uitgespoeld.

Een douche-wtw bij een verbouwing

Ga je je badkamer verbouwen, kijk dan naar een douche-wtw. Dat systeem gebruikt de warmte van het wegstromende douchewater om het koude water alvast op te warmen. Volgens Milieu Centraal gebruik je daardoor zo’n 40 tot 50 procent minder gas of stroom voor het douchen. Het is een investering, dus vooral interessant als de badkamer toch openligt.

Zo gaan je bars langer mee

Een bar die in een plasje water ligt, lost op voordat je hem hebt kunnen gebruiken. Dat is zonde van het product en van je geld. Met deze gewoontes doe je er veel langer mee:

  • Laat hem drogen. Een zeepbakje met gaatjes of ribbels laat water weglopen. Zet het buiten de directe straal van de douche.
  • Snijd grote bars in stukken. Gebruik één stuk en bewaar de rest op een droge plek. Wat niet nat wordt, slijt niet.
  • Wissel af. Heb je twee bars, gebruik ze dan om de dag, zodat elke bar helemaal kan uitdrogen.
  • Plak restjes aan elkaar. Druk een klein restje op een nieuwe, natte bar. Na een nacht drogen zitten ze vast.
  • Neem hem mee op reis in een blikje of katoenen zakje, en laat hem op je bestemming meteen open drogen.

Je routine compleet met Soapfully

Wij maken bars voor precies deze routine. Onze zeep is koud verwerkt en met de hand gemaakt, plantaardig, palmolievrij en zonder plastic verpakt. We geuren hem met natuurlijke etherische oliën en hij is mild genoeg voor een gevoelige huid. Je vindt bij ons een body bar voor je huid, shampoo bars voor je haar en conditioners en haarmaskers voor de verzorging erna.

Wil je in één keer overstappen zodra je flessen leeg zijn? Met jouw ritueel met drie bars stel je zelf je combinatie samen. Een zeep organizer of een natuurlijke loofa bodyscrub vind je bij onze accessoires voor je ritueel.

Hoe wij naar zero waste douchen kijken

We zijn Soapfully begonnen omdat we een luxe badervaring wilden, zonder de plastic flessen, de vloeibare zeep en de agressieve stoffen die daar vaak bij horen. Toch is ons advies niet om zoveel mogelijk bars te kopen. De meest duurzame routine is een eenvoudige routine: één bar voor je lichaam, één voor je haar, eventueel een conditioner, en verder water.

We merken dat mensen vooral afhaken door perfectionisme. Ze willen in één weekend een volledig zero waste badkamer en raken teleurgesteld als hun haar de eerste week anders aanvoelt. Geef jezelf een paar weken. Je huid en haar moeten wennen, en jij ook.

We vinden ook dat je van een merk mag verwachten dat het open is. Daarom zijn we duidelijk over wat er in onze bars zit: plantaardige, huidvriendelijke ingrediënten en geen palmolie. Verpakt zonder plastic en gemaakt in een net-zero omgeving. Duurzaamheid hoort niet alleen in het product te zitten, maar ook in hoe het gemaakt wordt en hoe het bij je thuis komt. En het moet mooi zijn, want een ritueel waar je van geniet, houd je vol.

— Gerald

Veelgestelde vragen

Is vaste zeep wel hygiënisch als het hele gezin dezelfde bar gebruikt?

Ja. Zeep zelf is een slechte plek voor bacteriën, en wat er op het oppervlak zit, spoel je weg bij het opschuimen. Laat de bar goed drogen tussen gebruik door, want een droge bar blijft het schoonst. Wie het toch liever apart houdt, snijdt de bar in stukken en geeft iedereen een eigen stuk.

Droogt zeep je huid meer uit dan douchegel?

Dat hangt meer af van hoe je doucht dan van de vorm van het product. Heet water, lang douchen en veel zeep drogen je huid uit, of je nu een bar of een gel gebruikt. Kies een milde, koud verwerkte zeep, douche kort en lauw, en gebruik zeep alleen waar het nodig is. Blijft je huid droog of gaat hij jeuken, laat het dan bekijken door je huisarts.

Hoe lang duurt het voor mijn haar aan een shampoo bar gewend is?

Veel mensen merken na een paar wasbeurten dat hun haar anders aanvoelt, vooral als hun oude shampoo siliconen bevatte. Geef het een paar weken voordat je oordeelt. Spoel goed uit en gebruik conditioner alleen op je lengtes. Blijft je haar zwaar of vet aanvoelen, probeer dan een andere bar die beter bij je haartype past.

Kan ik ook zero waste douchen met een gevoelige huid?

Zeker. Kies een bar met een korte, duidelijke ingrediëntenlijst en probeer hem eerst een paar dagen op een klein stukje huid. Een plasticvrije routine betekent vaak juist minder producten en minder verschillende stoffen op je huid. Heb je eczeem of een andere huidaandoening, overleg dan met je huisarts of dermatoloog voordat je je routine omgooit.

Bronnen

Aanbevelingen

Back to blog